Op 24 juni 2026 vond een internationaal webinar plaats over het Green Book, een praktische leidraad voor het aanpassen van werkplekken voor mensen met EHS en MCS. Tijdens de bijeenkomst deelden sprekers uit verschillende Europese landen hun ervaringen en inzichten op het gebied van EHS, MCS, werk en inclusie. Nederland wordt internationaal gezien als voorbeeld op het gebied van de erkenning van EHS als handicap. Stichting EHS was daarom uitgenodigd om tijdens het webinar de Nederlandse ervaringen te delen.
Het webinar werd georganiseerd naar aanleiding van de Engelse vertaling van het Green Book, On Workstation Adaptation for People with Multiple Chemical Sensitivity and/or Electrohypersensitivity. Deze praktische handleiding laat zien welke aanpassingen op de werkplek mogelijk zijn om mensen met EHS en MCS in staat te stellen hun werk te blijven doen en volwaardig deel te nemen aan het arbeidsproces.
Het webinar werd georganiseerd door CONFESQ, de Spaanse koepelorganisatie voor patiëntenorganisaties, en EQSDS, de Europese organisatie voor mensen met MCS en EHS.
Nederlandse ervaringen met EHS en het VN-Verdrag Handicap
De Nederlandse bijdrage aan het webinar liet zien welke stappen in Nederland zijn gezet rond de erkenning van EHS als handicap en welke lessen daaruit kunnen worden getrokken voor andere Europese landen.
Martine Vriens, juridisch adviseur en lid van de Werkgroep Inclusie van Stichting EHS, ging in haar presentatie Recognition of EHS under the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities: the Dutch Experience and Lessons for Europe in op de Nederlandse ervaringen met EHS binnen het VN-Verdrag Handicap. Ze vertelde hoe Nederland omgaat met de erkenning van EHS binnen dit verdrag en welke inzichten dit biedt voor andere Europese landen die werken aan meer erkenning en inclusie van mensen met EHS.
Chantal Halmans, voorzitter van Stichting EHS, vertelde over het werk van de stichting en over de ervaringen van mensen met EHS in Nederland. Zij ging onder meer in op de omvang van de groep mensen die met EHS te maken heeft, de gevolgen die het kan hebben voor het dagelijks leven en de inzet van Stichting EHS om meer bekendheid en begrip voor EHS te creëren.
Ook Rob van der Boom, voorzitter van Europeans for Safe Connections (ESC), een Europese koepelorganisatie voor organisaties die zich bezighouden met elektromagnetische velden en de mogelijke gezondheidseffecten daarvan, leverde een bijdrage aan het webinar.
Met deze bijdragen werd vanuit zowel juridisch als maatschappelijk perspectief een beeld gegeven van de Nederlandse situatie en de stappen die zijn gezet op het gebied van erkenning en inclusie.
Internationale bijdragen
Naast de Nederlandse bijdragen waren er tijdens het webinar ook verschillende internationale sprekers. Vanuit Zweden werden ervaringen gedeeld met de erkenning van EHS als handicap. Olle Johansson, emeritus hoogleraar en voormalig onderzoeker aan het Karolinska Institute en het Royal Institute of Technology, en Anders Brännstedt van de Zweedse organisatie voor elektrogevoelige mensen vertelden over de Zweedse situatie.
Ook werd het Green Book zelf toegelicht. Dr. Pilar Muñoz Calero, arts gespecialiseerd in milieugezondheid, ging in op het medische en wetenschappelijke perspectief. Paloma Torres López, jurist en gespecialiseerd in mensenrechten, behandelde de juridische aspecten en de rechten van mensen met EHS en MCS. Vanuit de organisatie werd daarnaast toegelicht hoe het Green Book tot stand is gekomen en welke praktische mogelijkheden het biedt voor het aanpassen van werkplekken.
Werk voor mensen met EHS niet vanzelfsprekend
Het belang van het Green Book en het aanpassen van werkplekken wordt duidelijk wanneer wordt gekeken naar de gevolgen die EHS kan hebben voor het kunnen vinden en behouden van werk en hoe groot de groep is die hierdoor uitvalt.
Uit recent peer-reviewed onderzoek blijkt dat ongeveer één op de zeven volwassenen negatieve gezondheidseffecten ervaart die zij in verband brengen met blootstelling aan draadloze straling, wat erop wijst dat het potentieel om een grote groep mensen gaat. Een onderzoek van Michael Bevington uit 2019, The Prevalence of People With Restricted Access to Work in Man-Made Electromagnetic Environments, laat vervolgens zien dat EHS voor een deel van deze groep ook gevolgen heeft voor de toegang tot werk.
Op basis van verschillende onderzoeken schat Bevington dat ongeveer 18% van de mensen met matige EHS beperkingen ervaart bij de toegang tot werk. Bij mensen met ernstige EHS ligt dit aandeel aanzienlijk hoger: in de onderzochte groepen had 60 tot 67% geen of slechts beperkte toegang tot werk.
De gevolgen daarvan zijn groot. Wanneer iemand door EHS niet kan werken of zijn of haar baan verliest, kan dit leiden tot verlies van inkomen, zelfstandigheid, sociale contacten en maatschappelijke participatie. Ook voor de samenleving heeft uitval uit het arbeidsproces gevolgen, onder meer door het verlies aan arbeid en de daarmee samenhangende sociale en financiële kosten.
Bovendien is volgens Bevington de werkelijke omvang van het probleem waarschijnlijk veel groter dan uit de beschikbare cijfers blijkt. Veel situaties blijven buiten beeld. Zo is EHS vaak moeilijk te herkennen en kan het lastig kan zijn om een verband te leggen tussen blootstelling aan EMV en gezondheidsklachten die de toegang tot werk beperken. Het kan jaren duren voordat dit wordt herkend en vastgesteld, onder meer door de onbekendheid met EHS.
Aanpassingen kunnen uitval helpen voorkomen
Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat uitval uit het arbeidsproces niet altijd onvermijdelijk hoeft te zijn. In de onderzochte gevallen konden mensen hun werkzaamheden voortzetten nadat hun werkomgeving was aangepast.
Daarmee sluit het onderzoek goed aan bij het doel van het Green Book. De handleiding laat zien welke praktische aanpassingen op de werkplek mogelijk zijn om mensen met EHS en MCS in staat te stellen hun werk te blijven doen en volwaardig deel te nemen aan het arbeidsproces. Het Green Book biedt werkgevers, werknemers en andere betrokken partijen concrete handvatten om samen te kijken welke aanpassingen nodig en mogelijk zijn. Daarmee kan het bijdragen aan het behouden van werk en het voorkomen van uitval uit het arbeidsproces.
Stichting EHS wil aandacht voor EHS en werk vergroten
Stichting EHS wil het thema EHS en werk de komende tijd verder onder de aandacht brengen. Een belangrijk doel daarbij is het vergroten van kennis en bewustwording over EHS en de mogelijkheden om werkplekken aan te passen. Hierover wil de stichting het gesprek aangaan met relevante organisaties en partijen.
Stichting EHS heeft al ervaring met het aanpassen van werkplekken en werkt daarbij onder meer samen met de Vereniging van Meetspecialisten. Het Green Book sluit goed aan bij deze inzet. Stichting EHS wil zo bijdragen aan meer inclusie op de arbeidsmarkt, zodat ook mensen met EHS de mogelijkheid krijgen om te werken en volwaardig deel te nemen aan de samenleving.
Het volledige webinar is online terug te kijken:
https://www.youtube.com/watch?v=41aTAV4AgOk
(Bijdrage Chantal Halmans op ongeveer 47.30 en Martine Vriens op 52.50)
Aankondiging van het webinar:
Stichting EHS deelt Nederlandse ervaringen over erkenning van EHS tijdens internationale presentatie Green Book